Mis-informatie kan veel geld kosten !

Het is een vast ochtend-ritueel geworden : even de koppen scannen, om te kijken of er nog lezenswaardig nieuws is, en gisteren werd daarbij mijn aandacht getrokken door de kop ”D66 en CDA : Weg met de Gasgestookte CV-ketel”.

Kijk, over de oorzaken van opwarming van ons klimaat wil ik het nu niet hebben, dat is een heel eigen discussie, maar dat we zo langzamerhand eens over moeten gaan op een “schone” warmtebron, daarover is iedereen het inmiddels wel eens, al was het maar om verdere bodemdaling en aardbevingen in Groningen te voorkomen.

Nieuwsgierig gemaakt door de kop heb ik het betreffende artikel uiteraard gelezen en daarbij rezen mij toch behoorlijke twijfels…

Wat is het geval ?

Wel, Tweede Kamer-leden Rob Jetten (D66) en zijn collega Agnes Mulder (CDA) betogen dat bij de jaarlijks noodzakelijke vervanging van zo’n 400.000 oude CV-ketels “moderne zuinige ketels” moeten worden geplaatst.

Een beetje een open deur, immers plaatst vrijwel iedereen bij vervanging een HR-ketel, want die dingen zijn inmiddels zodanig geprijsd, dat de besparing voor van een minder zuinig VR-exemplaar niet meer opweegt tegen de hogere stookkosten.

Een tweede opmerking van beide politici : “… of een hybride CV-ketel, die voornamelijk op electriciteit draait” maakt duidelijk dat beiden kennelijk niet helemaal goed in de materie zijn ingevoerd.

Ten eerste heeft ook een hybride oplossing nog steeds een gas-deel, en is die oplossing dus niet 100% CO2-vrij.
Ten tweede : als je die ketel electrisch bedrijft op “gewone” grijze stroom, produceert de electriciteits-centrale nog steeds CO2 en is ook het gebruik van die moderne hybride ketel dus gewoon NIET schoon !

De derde opmerking deed voor mij echter de deur dicht : het feit dat wij niet massaal kiezen voor een electrische CV-ketel op groene stroom zou komen doordat “de prijs van electrische CV-ketels nog te hoog is t.o.v. gasgestookte CV-ketels”…

Tja, wie een beetje Googled, kan direct vaststellen dat we nu echt in het land der fabelen zijn beland !

Zelf verwarm ik mijn 338 m3 grote tussenhuis uit 1951 – verwarmingsbehoefte ca. 18.000 kWh – met een HR+ ketel die ca. € 1.050 inclusief BTW kost.
Een passende electrische CV-ketel zou mij momenteel ca. € 1.165 inclusief BTW kosten… dat verschil is dus verwaarloosbaar.
Een hybride oplossing – bijvoorbeeld een lucht-water-warmtepomp náást de bestaande gasgestookte CV-ketel, die nodig blijft als backup/bijverwarming – kost mij minstens ca. € 5.070 incl. BTW en daar komt nog de nodige hulp-apparatuur bij; voorwaar, dat is andere koek ! (NB : alles excl. Installatiekosten).

Telkens wanneer ik politiek en media hoor of zie over het energievraagstuk, bekruipt mij het gevoel dat er vanuit een verkeerd paradigma – energie zou schaars zijn – wordt gekeken naar onze energievoorziening en onze energie-rekening.
En nee, de reden dat wij geen electrische CV-ketel geen bruiken heeft NIETS te maken met de kostprijs van de een electrische CV-ketel, maar veeleer met de kostprijs van de primaire energie en de alternatieve apparatuur !

In mijn beleving IS er geen energie-schaarste, maar energie-overvloed… ONS probleem is alleen dat die overvloed in een verkeerde vorm en op het verkeerde moment tot ons komt !
Wij zouden er dus goed aan doen om onze inspanningen er op te richten om juist díe uitdaging aan te gaan : hoe gaan wij de overvloed die over ons wordt uitgestort zodanig opvangen en omzetten dat zij beschikbaar is op het tijdstip en in de vorm die ons het beste dient ?

Dat kan individueel – met bijvoorbeeld woning-gebonden PV-installaties – of op wijk/straat-niveau, door bijvoorbeeld gebruik te maken van grotere installaties op de vele platte daken van onze hoogbouw en bedrijfsgebouwen, of via grote centrale energie-farms die het bestaande Net voeden.

Laten we nu eens een interessant rekensommetje maken voor mijn woning, met de de volgende uitgangspunten :

Jaarlijks gasverbruik verwarming

2050

m3
Gasprijs (Greenchoice, bos-gecompenseerd !)

0,62

/m3
KwH-prijs (Greenchoice, CO2-neutraal)

0,19

/kWh
PV-installatie (b.v. Essent) 64x 300Wp met optimizers

25.600,00

Gemiddelde Jaaropbrengst PV-installatie

18.000

kWh
Afschrijftermijn PV-installatie

25

Jaar
Prijsstijging energie gemiddeld (inflatie)

2

% Per jaar
Rentederving over investering PV gemiddeld (reken-rente)

4

% Per jaar
Rentederving over investering PV over 25 jaar

16.400

Opbrengst PV-installatie in 25 jaar ca.

600.000

kWh
Kostprijs PV-energie incl. afschrijving & rentederving

0,07

/kWh
Gasgestookte CV kost mij nu 2050 x € 0,62 =

1.271,00

/jaar
Electrische CV (Greenchoice) zou kosten 18.000 x € 0,19 =

3.420,00

/jaar
Electrische CV (PV-installatie) zou kosten 18.000 x € 0,07 =

1.260,00

/jaar

OEPS ! Dat geeft ineens een heel ander beeld : als ik een electrische CV-ketel installeer en die volledig voed vanuit een PV-installatie, dan verwarm ik mijn verder ongeïsoleerde woning 100% CO2-neutraal en kost me dat niet meer dan ik nu aan gas betaal…

OK, er zitten natuurlijk nog wel een paar haken en ogen aan deze opstelling.

Zo is er bij de PV-installatie bijvoorbeeld van uit gegaan dat deze uit eigen zak wordt betaald en zijn er dus geen financieringskosten in rekening gebracht, maar uitsluitend afschrijving en rentederving.
En een ander punt is de omvang van die installatie : die past gewoon niet op mijn dak !

Maar we hebben het hier dan ook over een volledig ongeïsoleerde en tochtige woning uit 1951… een gemiddeld geïsoleerde woning uit zeg de jaren 1990 met een gasverbruik van ca. 1200 m3/jaar = ca. 10.550 kWh/jaar heeft aan 36 panelen voldoende en die passen er doorgaans wél op.

Voor mijn woning geldt dus dat ik – naast een nieuwe stook-installatie – ook zou moeten investeren in isolatie en kierdichting, om het totale energieverlies zodanig te verlagen dat de PV-installatie wél op mijn dak past; dat wordt dus zoeken naar de optimale mix, met als bijkomend voordeel dat met die extra isolatie en kierdichting ook het comfort van mijn woning wordt verbeterd !

Maar bij de beter geïsoleerde, recentere woningen liggen de kaarten dus aanzienlijk anders.

En natuurlijk zijn de tegenwoordig zwaar gepushte warmtepompen ook gewoon een goed bruikbare techniek, maar alleen zolang je die dingen voedt met écht “schone” stroom.
Mijn grootste bedenking bij die warmtepompen betreft voornamelijk het lawaai dat die dingen produceren, zowel in als buiten de woning, en het gegeven dat onze bodem op een gatenkaas gaat lijken als je op grote schaal diepe bodem-warmtewisselaars gaat toepassen…

Hoe dan ook, “one size fits all” bestaat niet, iedere situatie moet dus op zijn eigen merites worden bekeken en doorgerekend.

Mijn grootste bezwaar bij de uitspraken van Rob Jetten en Agnes Mulder én de journalist die hun verhaal opschreef  is echter dat hier maar al te duidelijk uit blijkt dat zowel politici als media zich niet voldoende in deze materie verdiepen, alvorens daar uitspraken over te doen.
En dát vind ik een kwalijke zaak, want het zijn juist onze politici die besluiten nemen die ons allemaal veel geld kunnen kosten; dan mag je mijns inziens toch verwachten dat ze op zijn minst wéten waar ze het over hebben ?

En nee, daar heb je geen dure wetenschappelijke onderzoeken voor nodig, gewoon je Hollandse verstand en wat gezonde logica gebruiken is méér dan genoeg !

Maar of dat ook alle achterliggende belangen wel zo goed uitkomt ? Tja…

Anders denken over Energiegebruik ?

Eigenlijk is het Nederlandse energie-gedrag wel een beetje vreemd.

Tot de vroege jaren 1970 waren isolatie en energiebesparing in Nederland géén item; wij hadden kolen in Limburg, Gas onder Groningen en olie in overvloed onder Drenthe, de prijzen daarvan waren niet overmatig hoog, dus waarom zou je duur geld investeren in isolatie en kierdichting ?
Totdat in 1973 de sjeikhs de oliekraan dichtdraaiden en de olieprijs – en de daaraan gekoppelde gasprijs – door het plafond schoot; dat deed pijn in de portemonnaie en ineens werd Nederland wakker !

Nederland accepteerde – zij het schoorvoetend, het kostte immers geld – de noodzaak tot isoleren en kierdichten en verankerde die in de Bouwverordeningen.
Zeker de eerste decennia stelde dat allemaal nog niet zo veel voor, eerst bij het Bouwbesluit 1992 werd er serieus werk van gemaakt en zocht men aansluiting bij de ervaringen in onze buurlanden, in de verwachting dat in de loop der tijd de regels over heel Europa op een gelijk niveau zouden worden gebracht.

En Nederland zou Nederland niet zijn als die extra kosten en inspanningen niet zouden worden verkocht onder het mom van “wij helpen u geld besparen”, maar IS dat ook zo ?
Natuurlijk niet, hoe geloofwaardig is het dat de slager u vertelt dat u minder vlees moet eten ?
Van elke euro die u voor uw energie betaalt gaat meer dan de helft naar de staatskas !

Let’s face it, energiebesparing gaat primair om behoud en herstel van de kwaliteit van onze leefomgeving.

Energiebesparing wordt bovendien verkocht onder het mom dat er energie-schaarste zou zijn en ook dát is een fabeltje, immers krijgen wij iedere dag opnieuw tot 10x zo veel (zonne)energie over ons uitgestort als wij nodig hebben en ook de fossiele brandstoffen zijn bij lange na niet op.
Er is dus helemaal geen energietekort, het kost ons alleen steeds meer om fossiele energie te winnen, het gebruik ervan is vervuilend en het alternatief krijgen wij op het verkeerde moment en in een vorm waarin wij er niet direct veel mee kunnen !
Overheid en industrie hebben dat uiteraard prima in de gaten en realiseren zich ter dege dat hier enorme commerciële kansen liggen, mits ze het publiek – U dus – er van kunnen overtuigen dat energiebesparing heel erg nodig is.
Energiebesparing gaat dus secundair gewoon over geld verdienen, úw portemonnaie is echt niet meer dan een bijzaak !

Is dat erg ?
Nee, zolang je er maar open en eerlijk over bent in je voorlichting.

Moeten we dan maar gewoon tochtige en ongeïsoleerde gebouwen blijven maken ?
Nee, dat nou ook weer niet, maar je moet de investeringen die je doet in energiebesparing wel in het juiste perspectief zetten, zodat je er de juiste verwachtingen bij hebt en ook tevreden kunt zijn als het financiële resultaat niet zo goed is als je had verwacht.
Energiebesparing levert naast lagere stookkosten namelijk ook meer wooncomfort, een betere toekomstwaarde van je vastgoed, minder afhankelijkheid van buitenlandse olie- en gasmannetjes en – niet te vergeten – een gezonder klimaat op.

Reeds bij de introductie van het eerste Bouwbesluit in 1992 werd vastgesteld dat in 2020 de gehele nieuwbouw-productie energie-neutraal zou moeten zijn en werden de successievelijke verlagingen van de EPC alvast voorgeprogrammeerd, opdat marktpartijen zich tijdig zouden kunnen voorbereiden op dit nieuwe paradigma.
Helaas moet ik vaststellen dat pas sinds de verlaging van de EPC naar 0,6 écht werk wordt gemaakt van de ontwikkeling en introductie van nieuwe “schone” producten en technieken, tot die tijd werd die noodzaak kennelijk nog niet echt gevoeld.

Dus vanaf 2020 moeten we allemaal aan het “passief-huis” ?
Tja, dat kan natuurlijk, maar om alle bestaande gebouwen aan te passen aan de passiefhuis-standaard is een klus die decennia kost en schier onbetaalbaar is.
Maar eenmaal wij “van het gas af gaan”, zullen wij ook op een andere manier naar onze constructies en installaties moeten gaan kijken.
Er is een fysieke en financiële grens aan de hoeveelheid isolatie die wij in onze gevels en daken kunnen stoppen, zeker op onze krappe kavels, waar iedere centimeter binnenruimte telt.
Het is dus zoeken naar een geschikte balans tussen enerzijds investeren in isolatie en kierdichting en anderzijds in “schone” energiebronnen.
Gelukkig hoeven we dat niet allemaal zelf uit te dokteren, want in de landen om ons heen hakken ze al veel langer met dit bijltje, dus kunnen we – geheel in lijn met het Europese gedachtengoed – gewoon over de schutting kijken hoe de buurman het oplost !

Maar misschien moeten we er toch ook eens op een andere manier naar gaan kijken : als de energie die uw huis gebruikt on-site “schoon” wordt geoogst en het gebruik ervan geen invloed heeft op ons milieu, wat maakt het dan nog uit hoe veel energie u gebruikt ?
Die gedachtengang zou ruimte laten voor wat minder kostbare isolatie en dát komt Uw portemomaie wel ten goede !

Ook dan nog blijft van belang om goed na te denken over de ecologische footprint van bouwmaterialen, zonnepanelen en warmtepompen.
Maar het is wel een prikkelende gedachtengang, nietwaar ?